Μπορεί η δημιουργικότητα να διώξει το άγχος;

Οι επιπτώσεις του στρες

Όλοι βιώνουμε φόβο στη διάρκεια της ζωής μας, είτε όταν αντιμετωπίζουμε μια νέα εμπειρία είτε ένα απροσδόκητο γεγονός. Αυτές οι στιγμές πανικού μπορούν ταυτόχρονα να μας βασανίζουν, να μας προστατεύουν και να μας ωθούν να δράσουμε, όμως πρέπει να μάθουμε να τις ελέγχουμε. Για τους ενήλικες και τα παιδιά εξίσου, το άγχος γίνεται ένα βάρος που προκαλεί άγρυχνα βράδια και φόβο αποτυχίας, με αρνητικές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική μας υγεία. Τα παιδιά είναι γεμάτα φαντασία και οι δημιουργικές δραστηριότητες μπορούν να τα βοηθήσουν να τη διοχετεύσουν. Η δημιουργικότητα μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να εκφράσουν τα συναισθήματά τους και να αποκτήσουν επίγνωση της εξωτερικής πραγματικότητας.

Έρευνα για τα οφέλη της τέχνης

Ερευνητές του Πανεπιστημίου Drexel στις Ηνωμένες Πολιτείες μελέτησαν τη σχέση μεταξύ της κορτιζόλης — μιας ορμόνης που, μεταξύ άλλων, βοηθά το σώμα να καταπολεμά το στρες — και της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι το 75% των συμμετεχόντων είχαν χαμηλότερα επίπεδα κορτιζόλης μετά από μόλις 45 λεπτά χρήσης υλικών για κολάζ, πλαστελίνης ή/και μαρκαδόρων. Μια άλλη μελέτη, που πραγματοποιήθηκε από τον Αμερικανό ψυχολόγο James W. Pennebaker, απέδειξε τα οφέλη της τήρησης ημερολογίου. Η καταγραφή του πώς νιώθετε έχει επίσης καταπραϋντική επίδραση στις ορμόνες που σχετίζονται με το στρες. Τα παιδιά που βιώνουν στρες τείνουν να κλείνονται στον εαυτό τους, γεγονός που δυσκολεύει την επικοινωνία. Η ενασχόληση με κάτι δημιουργικό — είτε πρόκειται για ζωγραφική, γραφή, μαγειρική, παράσταση είτε για δημιουργία μουσικής — βοηθά τα παιδιά να εκφράσουν τα συναισθήματά τους και να ξεπεράσουν ορισμένους φόβους.

Χρησιμοποιώντας τη δημιουργικότητα για την καταπολέμηση του άγχους στα παιδιά

Η καλλιτεχνική δημιουργία ενεργοποιεί τη δεξιά πλευρά του εγκεφάλου — η οποία συνδέεται με τη δημιουργικότητα, τη διαίσθηση, την οπτικοποίηση και τα συναισθήματα — μεταφέροντας έτσι το παιδί σε έναν κόσμο χωρίς άγχος. Η ανησυχία παγιδεύει το παιδί μέσα στον φόβο του, ενώ η δημιουργικότητα το απελευθερώνει από αυτή την επιβλαβή φυλακή. Τα συναισθήματα μπορούν να ρέουν και να εκφράζονται με θετικό τρόπο. Το παιδί απορροφάται τόσο από το καλλιτεχνικό του έργο, ώστε ξεχνά όλες τις ανησυχίες του. Αυτή η κατάσταση ευεξίας έχει ως αποτέλεσμα πιο αργούς καρδιακούς παλμούς, καλύτερη διάθεση και λιγότερο άγχος. Η φαντασία του παιδιού, που μερικές φορές αποτελεί πηγή άγχους και φόβου, αξιοποιείται πλέον με θετικό τρόπο. 

Προσιτή εικαστική θεραπεία

Δεν χρειάζεται να αγοράσετε ακριβά είδη καλλιτεχνικής δημιουργίας για να ενεργοποιήσετε τη δημιουργικότητα του παιδιού σας. Ακολουθούν μερικές ιδέες για να ξεκινήσετε:

• Ενθαρρύνετε το παιδί σας να ξεκινήσει ημερολόγιο και να καταγράφει ή να ζωγραφίζει τα πράγματα που το κάνουν χαρούμενο.
• Προμηθευτείτε περιοδικά που μπορεί να χρησιμοποιήσει για να φτιάξει κολάζ.
• Παρακινήστε το να ζωγραφίσει ή να γράψει πράγματα εμπνευσμένα από τις αγαπημένες του ταινίες ή τηλεοπτικές εκπομπές.
• Φέρτε το σε επαφή με διαφορετικά είδη μουσικής και ενθαρρύνετέ το να σιγοτραγουδά μαζί με τη μουσική όσο θέλει.
• Φτιάξτε σούπα ή μπισκότα με το παιδί σας στην κουζίνα.
• Φτιάξτε μαζί διακοσμητικά για το σπίτι σας.